14.12.05
|
Hong Kong’da zengin fakir kavgası
Dünya Ticaret Örgütü'nün Hong Kong’ta başlayan zirvesine fakir ülkeler ile zenginler arasında tarım ürünleri konusunda tartışmalar ve protestolar damgasını vuruyor.
18 Aralık'a kadar sürecek toplantılarda başlıca amaç tarım ve sanayi ürünlerine serbest bir pazar sağlayabilmek, Dünya Ticaret Örgütü'nün sübvansiyonlar ve bölgesel ticaret anlaşmaları konusundaki kurallarını gözden geçirmek.
Kalkınmakta olan ülkelerin hedefi ne?
Kendilerini G20 olarak adlandıran kalkınmakta olan ülkeler, tarım ticaretinde, özellikle Avrupa Birliği'nde reforma gidilmesini istiyor. Brezilya, Hindistan, Çin, Güney Afrika'nın da aralarında bulunduğu grup, tarımda uygulanan tarifelerin azaltılmasını, üyelerine zengin ülkelere daha fazla ihracat olanakları sağlayacağını düşünüyor.
G20 dışında kalan, özellikle Afrika'daki kalkınmakta olan ülkeler, gümrük tarifelerinde yapılacak genel bir indirimin, zaten yapmış oldukları ayrıcalıklı anlaşmaları aşındırmasından endişe ediyor. Afrika kıtasının en yoksul ülkeleri, gümrük vergilerinde bir indirim uygulamasına gidilmesini istemiyor. Çünkü bu ülkeler, zaten zengin ülkelerin pazarlarına ürünlerini vergisiz sokabilme ayrıcalığına sahip.
Lesoto ve Malavi gibi ülkeler, vergilendirme konusunda alınacak bir kararla bu ayrıcalıklarını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya. Pamuk üreticisi ülkeler, Benin, Burkina Faso, Çad ve Mali ise, zengin ülkelerdeki pamuk üreticisine sağlanan desteğin kaldırılmasını talep ediyor. Amaçları ise, tarım desteği alan çiftçilerin, pamuk fiyatlarını düşürmesini engellemek.
Zengin ülkeler ne istiyor?
Zengin ülkelerin öncelikli talebi, servis sektöründe, özellikle yasal danışmanlık ve sigorta konularında uluslararası piyasalarda daha etkili olabilmek. Avrupa Birliği, tarım sübvansiyonlarını kesmesi konusunda baskı altında. Dünya Ticaret Örgütü, 2001'de Katar'ın başkenti Doha'da başlatılan serbest ticaret pazarlıklarını yürüttü. Doha görüşmeleri olarak bilinen bu pazarlıklar, tarım, sanayi ve hizmet sektörlerindeki kimi gümrük duvarlarının kaldırılmasını hedefliyor.
Doha sürecinin bu yıl içinde bir anlaşmayla tamamlanması öngörülüyordu ancak şimdi umulan, görüşmeleri 2006 sonuna kadar tamamlayabilmek. Amerika Birleşik Devletleri ve Avustralya'nın yanı sıra, gelişmekte olan ülkeler Avrupa Birliği'nin tarım ve tarım ürünlerine uyguladığı gümrük vergilerinde ciddi kesintilere gitmesini talep ediyor.
Japonya ise, tüm reform çağrılarına rağmen, çiftçilerini ve tarım sistemini korumaya, destek sağlamaya devam etmek niyetinde. Çiftçilerine sağladığı destekten vazgeçmek istemeyen diğer ülkeler arasında İsviçre, Norveç, Güney Kore ve Tayvan da var.
Dünya Ticaret Örgütü nedir?
149 üyesi olan Dünya Ticaret Örgütü'nün amacı, serbest ticareti yaygınlaştırmak olarak tanımlanıyor. 1995'te kurulan örgüt, gümrük tarifeleri ve ticaret duvarlarına karşı çıkıyor ve küreselleşmenin en önemli aktörlerinden biri olarak görülüyor. Örgüt, serbest ticaret anlaşmalarının uygulanmasının takibinden sorumlu. Ayrıca, ülkeler ve çok taraflı örgütler arasındaki ticari ihtilafların da çözüm yeri. Kararları kesin ve üyeler kararlara uymak zorunda. Her iki yılda bir toplanması öngörülen DTÖ Bakanlar Konferansı, en üst karar alma organı. Bu yıl 13 Aralık ve 18 Aralık günleri arasında Hong Kong'da toplanıyor.
